انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون)؛ واقعیت یا شایعه؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در یک جمع دوستانه نشسته‌اید، بوی تنباکوی دوسیب آلبالو فضا را پر کرده و شلنگ قلیان دست به دست می‌چرخد. همان لحظه یک جرقه نگرانی در ذهنتان روشن می‌شود: «نکند نفر قبلی که به این شلنگ پک زده، ویروس یا بیماری خاصی داشته باشد؟» این روزها که تب و تاب ویروس HPV بالاست، سوال درباره انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) تبدیل به یکی از دغدغه‌های اصلی خیلی از مراجعین ما شده است.

خیلی‌ها فکر می‌کنند چون اسمش “زگیل تناسلی” است، فقط و فقط باید از راه رابطه جنسی منتقل شود و قلیان کشیدن هیچ خطری ندارد. اما آیا واقعاً همینطور است؟ در این مقاله در وبلاگ تخصصی دکتر دیانا حسینی، قرار است بدون تعارف و خیلی خودمانی، اما کاملاً علمی، ته و توی ماجرا را در بیاوریم. پس اگر اهل قلیان هستید، این مطلب را از دست ندهید.

اصل ماجرا: آیا انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) ممکن است؟

بیایید صاف و پوست‌کنده برویم سر اصل مطلب. جواب کوتاه این است: بله، اما با یک شرط مهم.

وقتی ما درباره انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) صحبت می‌کنیم، منظورمان این نیست که بلافاصله بعد از قلیان کشیدن، در ناحیه تناسلی دچار زگیل شوید! ویروس HPV (همان عامل زگیل تناسلی) انواع مختلفی دارد. وقتی شما از شلنگ مشترک استفاده می‌کنید، اگر نفر قبلی مبتلا به “زگیل دهانی” (که ناشی از همان ویروس زگیل تناسلی است) باشد، ویروس می‌تواند از طریق بزاق یا ترک‌های ریز روی لب، وارد دهان شما شود.

دکتر دیانا حسینی متخصص درمان زگیل تناسلی در مشهد، همیشه به مراجعین تاکید می‌کنند که ویروس HPV علاقه زیادی به محیط‌های مرطوب دارد. داخل شلنگ قلیان و سر شلنگ، دقیقاً همان محیط تاریک و مرطوبی است که ویروس می‌تواند برای مدت کوتاهی در آن زنده بماند و کمین کند.

نقش “سری یک‌بار مصرف”؛ فرشته نجات یا دلخوشی الکی؟

خیلی از ما وقتی وارد کافه می‌شویم، با دیدن آن بسته پلاستیکی کوچک که رویش نوشته “سری بهداشتی”، خیالمان راحت می‌شود. با خودمان می‌گوییم: «خب، من که دهنم به خود شلنگ نمی‌خوره، پس انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) برای من غیرممکنه.»

متاسفانه باید بگوییم که این یک باور غلط است! چرا؟

1. تماس دست با شلنگ: شما سری را می‌گذارید، اما دسته قلیان (همان قسمت چوبی یا فلزی) را که نفر قبلی با دستش گرفته بود، در دست می‌گیرید. اگر دست نفر قبلی آلوده بوده باشد و شما بعد از لمس دسته قلیان، دستتان را به دهان یا لب‌تان بزنید، زنجیره انتقال کامل می‌شود.
2. برگشت دود و رطوبت: گاهی اوقات مکش قلیان باعث می‌شود ذرات ریز رطوبت و بزاق که داخل شلنگ (نه فقط سر آن) جمع شده، به دهان شما برگردد. سری یک‌بار مصرف جلوی این ذرات میکروسکوپی را نمی‌گیرد.

بنابراین، اگرچه سری یک‌بار مصرف بهتر از هیچی است، اما سد محکمی در برابر انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) نیست.

زگیل دهانی؛ سوغات ناخوانده قلیان مشترک

شاید بپرسید اگر از طریق قلیان آلوده شوم، چه بلایی سرم می‌آید؟ معمولاً این انتقال به صورت “زگیل دهانی” یا “زگیل حلق” خودش را نشان می‌دهد. این زگیل‌ها می‌توانند روی زبان، سقف دهان، داخل لپ‌ها و حتی روی لوزه‌ها ایجاد شوند.

نکته ترسناک ماجرا اینجاست که این ضایعات همیشه دردناک نیستند و ممکن است شما تا مدت‌ها متوجه آن‌ها نشوید، اما ناقل ویروس باشید. دکتر دیانا حسینی در مطب‌شان در مشهد بارها با بیمارانی مواجه شده‌اند که قسم می‌خوردند رابطه پرخطر نداشته‌اند، اما قربانی استفاده از لوازم مشترک مثل همین قلیان شده‌اند.

ویروس HPV چقدر روی شلنگ قلیان زنده می‌ماند؟

برخلاف ویروس‌هایی مثل HIV که در محیط بیرون زود از بین می‌روند، ویروس HPV (عامل زگیل) پوست‌کلفت‌تر است!

• داخل شلنگ: محیط داخل شلنگ قلیان به دلیل عبور دود مرطوب و بخار آب، همیشه نمناک است. این رطوبت باعث می‌شود ویروس بتواند ساعت‌ها و حتی در شرایطی خاص تا چند روز روی سطح داخلی یا خارجی شلنگ زنده بماند.
• قلیان‌های چوبی و چرمی: این نوع قلیان‌ها به دلیل منافذی که دارند، تمیز کردنشان تقریباً غیرممکن است. ویروس می‌تواند در درزهای ریز چرم یا چوب مخفی شود و با هیچ شستشوی معمولی از بین نرود.

به همین دلیل است که بحث انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) در مورد قلیان‌های سنتی و قهوه‌خانه‌ای جدی‌تر است.

آیا دود قلیان هم ویروس را منتقل می‌کند؟

این یکی از سوالات رایج است. خیالتان راحت باشد که خود “دود” و “تنباکو” حامل ویروس نیستند. ویروس HPV سوار بر دود نمی‌شود که پرواز کند و به شما برسد! خطر اصلی فقط و فقط در تماس فیزیکی با دهنی، شلنگ و بزاق باقی‌مانده روی ابزار قلیان است. پس اگر در محیطی هستید که دیگران قلیان می‌کشند و شما نمی‌کشید، خطری از بابت انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) شما را تهدید نمی‌کند (البته بماند که دودش برای ریه‌تان ضرر دارد!).

توصیه‌های مهم برای قلیان‌کش‌ها

اگر با تمام این توضیحات هنوز نمی‌توانید از لذت قلیان کشیدن دل بکنید، حداقل به توصیه‌های زیر گوش کنید تا ریسک انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) را به حداقل برسانید:

1. فقط “شلنگ شخصی”: این مهم‌ترین قانون است. اگر عادت به کافه رفتن دارید، حتماً یک شلنگ شخصی بخرید و همیشه همراهتان داشته باشید. به شلنگ‌های عمومی کافه‌ها، حتی با سری یک‌بار مصرف، اعتماد نکنید.
2. واکسن گارداسیل را بزنید: هیچ چیز مثل واکسن نمی‌تواند خیال آدم را راحت کند. واکسن گارداسیل شما را در برابر خطرناک‌ترین تایپ‌های این ویروس ایمن می‌کند.
3. چکاپ دهانی: اگر مرتب قلیان می‌کشید، هر از گاهی داخل دهان و زیر زبان خود را چک کنید. هر برجستگی گوشتی، سفیدی غیرعادی یا زخم که خوب نمی‌شود، نیاز به بررسی دارد.

کلام آخر

موضوع انتقال زگیل تناسلی از طریق قلیان (قلیون) شاید در نگاه اول بعید به نظر برسد، اما از نظر علمی کاملاً امکان‌پذیر است و نباید آن را شوخی گرفت. سلامتی شما ارزشش را دارد که کمی وسواس به خرج دهید و از شلنگ‌های عمومی استفاده نکنید.

اگر در مشهد زندگی می‌کنید یا امکان سفر دارید و نگران علائم مشکوکی در خودتان هستید، می‌توانید برای معاینه دقیق و درمان تخصصی روی کمک دکتر دیانا حسینی حساب کنید. در کلینیک دکتر دیانا حسینی، تشخیص و درمان انواع زگیل‌های تناسلی و دهانی با پیشرفته‌ترین دستگاه‌ها انجام می‌شود تا خیال شما از بابت سلامتی‌تان راحت باشد.

یادتان باشد، قلیان شاید تفریح باشد، اما سلامتی شوخی‌بردار نیست! مراقب خودتان باشید.