همه چیز درباره واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی؛ از بهترین زمان تزریق تا عوارض
اگر الان مشغول خواندن این متن هستید، احتمالا دغدغه سلامتی خودتان یا عزیزانتان را دارید و میخواهید درباره یکی از مهمترین سپرهای دفاعی بدن در برابر بیماریهای مقاربتی اطلاعات کسب کنید. امروز میخواهیم یکراست برویم سر اصل مطلب و درباره واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی صحبت کنیم. بدون حاشیه و توضیحات اضافه، بیایید ببینیم این واکسن چیست، چه کاری انجام میدهد و چرا اینقدر روی آن تاکید میشود.
واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی دقیقا چیست و چه کار میکند؟
شاید اولین سوالی که به ذهنتان میرسد این باشد که اصلا این واکسن قرار است چه معجزهای بکند؟ ببینید دوستان، واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی (که معروفترین برند آن گارداسیل است)، مثل یک معلم دلسوز برای سیستم ایمنی بدن شما عمل میکند. این واکسن حاوی پروتئینهایی شبیه به پوسته بیرونی عامل بیماری است (بدون اینکه خودِ عامل بیماریزا را داشته باشد).
وقتی شما واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی را تزریق میکنید، سیستم ایمنی بدن شما این پروتئینها را شناسایی کرده و علیه آنها آنتیبادی (پادتن) میسازد. حالا اگر خدای نکرده در آینده در معرض عامل واقعی واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی قرار بگیرید، بدن شما از قبل آماده است و مثل یک ارتش مجهز به جنگ آن میرود و اجازه نمیدهد عفونت در بدن شما جا خوش کند. در واقع، هدف اصلی این واکسن پیشگیری از ابتلا به تیپهای خطرناک و سرطانزا و همچنین تیپهایی است که باعث ایجاد زگیلهای ناخوشایند میشوند.
انواع واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی موجود در بازار
وقتی برای تهیه واکسن مراجعه میکنید، ممکن است با اسمهای مختلفی روبرو شوید. بیایید خیلی ساده تفاوت آنها را بررسی کنیم:
- گارداسیل 4 ظرفیتی: این نوع، علیه 4 تیپ شایع از واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی (تیپهای 6، 11، 16 و 18) ایمنی ایجاد میکند. تیپ 6 و 11 مسئول اکثر زگیلهای ظاهری هستند و تیپ 16 و 18 عامل بسیاری از سرطانهای دهانه رحم.
- گارداسیل 9 ظرفیتی: این نسخه جدیدتر و کاملتر است و علاوه بر آن 4 مورد، علیه 5 تیپ خطرناک دیگر هم محافظت ایجاد میکند. یعنی دامنه پوششدهی وسیعتری دارد.
- پاپیلوگارد (واکسن ایرانی): این واکسن معمولا دو ظرفیتی است و بیشتر روی پیشگیری از سرطان دهانه رحم (تیپهای 16 و 18) تمرکز دارد و البته جدیدا نوع 4 ظرفیتی آن هم وارد بازار شده است.
بهترین زمان طلایی برای تزریق واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی
این یکی از رایجترین سوالاتی است که شما عزیزان میپرسید. “آیا برای من دیر شده؟” “کی بزنم بهتر است؟”
بهترین و طلاییترین زمان برای دریافت واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی، سنین نوجوانی است. سازمانهای جهانی بهداشت توصیه میکنند که دختران و پسران در سنین 9 تا 14 سالگی واکسینه شوند. چرا؟ چون در این سن سیستم ایمنی بدن بهترین و قویترین پاسخ را به واکسن میدهد و هنوز فرد در معرض هیچگونه رابطه جنسی و تماس با عامل واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی قرار نگرفته است.
اما اگر این سن را رد کردهاید، اصلا نگران نباشید!
- سن 15 تا 26 سال: این گروه هم در اولویت دوم هستند و تزریق واکسن برایشان اکیدا توصیه میشود.
- سن 27 تا 45 سال: در این بازه سنی هم همچنان میتوانید با مشورت پزشک واکسن را دریافت کنید. اگرچه ممکن است اثربخشی آن کمی کمتر از سنین پایینتر باشد (چون احتمال اینکه قبلا در معرض برخی تیپها قرار گرفته باشید هست)، اما هنوز هم میتواند از شما در برابر سایر تیپهای واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی که به آنها مبتلا نشدهاید، محافظت کند.
آیا آقایان هم باید واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی بزنند؟
یک باور غلط وجود دارد که این واکسن فقط مخصوص خانمهاست. این کاملا اشتباه است! آقایان هم به اندازه خانمها در معرض خطر هستند. واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی در آقایان از موارد زیر جلوگیری میکند:
- زگیلهای ناحیه تناسلی.
- سرطانهای ناحیه مقعد و آلت تناسلی.
- انتقال عفونت به شریک جنسی.
پس آقایان عزیز، لطفا این موضوع را جدی بگیرید. واکسیناسیون شما هم برای سلامت خودتان و هم برای سلامت شریک زندگیتان حیاتی است.
برنامه زمانی و تعداد دوزهای تزریق
اینکه چند بار باید واکسن بزنید، بستگی به سنی دارد که اولین دوز را دریافت میکنید:
- افراد 9 تا 14 سال: معمولا 2 دوز کافی است. دوز اول را که زدید، دوز دوم 6 تا 12 ماه بعد تزریق میشود.
- افراد 15 سال به بالا: باید 3 دوز کامل دریافت کنند. برنامه استاندارد معمولا به صورت “0-2-6” است. یعنی:
- دوز اول: همین حالا.
- دوز دوم: 2 ماه بعد از دوز اول.
- دوز سوم: 6 ماه بعد از دوز اول.
نکته مهم: حتما دوره واکسیناسیون را کامل کنید تا ایمنی پایدار در بدنتان ایجاد شود.
سوالات متداول و پرتکرار شما درباره واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی
در جستوجوها دیدم که خیلی از شما عزیزان دغدغههای مشابهی دارید. بیایید به مهمترین آنها پاسخ دهیم:
1. آیا واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی باعث درمان زگیلهای فعلی میشود؟
خیلی رک و راست بگویم: خیر. این واکسن خاصیت “پیشگیرانه” دارد، نه “درمانی”. یعنی اگر در حال حاضر زگیل فعال دارید، تزریق واکسن باعث ناپدید شدن آنها نمیشود. اما پزشکان معمولا توصیه میکنند حتی اگر مبتلا هستید هم واکسن بزنید. چرا؟ چون این واکسن میتواند از شما در برابر “سایر تیپهای” واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی که هنوز نگرفتهاید، محافظت کند و جلوی عفونتهای جدید یا مجدد را بگیرد.
2. آیا تزریق این واکسن عوارض خطرناکی دارد؟
خیر، واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی یکی از ایمنترین واکسنهای دنیاست که میلیونها دوز از آن تزریق شده. عوارض آن معمولا خفیف و زودگذر است، مثل:
- کمی درد، قرمزی یا ورم در جای آمپول (روی بازو).
- تب خفیف.
- سردرد یا احساس خستگی کوتاه مدت.
گاهی ممکن است فرد بعد از تزریق کمی احساس سرگیجه داشته باشد، برای همین توصیه میشود بعد از تزریق، حدود 15 دقیقه در مطب یا درمانگاه بنشینید.
3. آیا واکسن باعث ناباروری میشود؟
این یکی از بزرگترین شایعات بیاساس اینترنت است! هیچ مدرک علمی وجود ندارد که نشان دهد واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی باعث مشکلات باروری میشود. برعکس، با پیشگیری از سرطان دهانه رحم و مشکلات رحمی، به حفظ توانایی باروری خانمها کمک هم میکند.
4. در دوران بارداری و شیردهی میتوانم واکسن بزنم؟
در دوران بارداری توصیه میشود که تزریق واکسن را به تعویق بیندازید. اگر دوز اول را زدید و متوجه شدید باردارید، بقیه دوزها را بگذارید برای بعد از زایمان. اما در دوران شیردهی تزریق واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی مشکلی ندارد و ایمن است.
5. قبل از ازدواج حتما باید تست بدهم یا واکسن بزنم؟
تست دادن که شرایط خاص خودش را دارد، اما تزریق واکسن قبل از شروع هرگونه رابطه جنسی (مثلا قبل از ازدواج) بهترین کاری است که میتوانید برای آیندهتان بکنید. اگر هنوز رابطه جنسی نداشتهاید، واکسن نزدیک به 100% کارایی خواهد داشت.
6. آیا واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی جایگزین تست پاپ اسمیر میشود؟
اصلا و ابدا! واکسن مثل کمربند ایمنی است، اما شما هنوز باید با دقت رانندگی کنید. حتی اگر واکسن زدهاید، خانمها باید طبق نظر پزشک، غربالگریهای روتین مثل تست پاپ اسمیر یا تست HPV را انجام دهند تا از سلامت کامل دهانه رحم مطمئن شوند.
کلام آخر
دوستان عزیز، سلامتی گنجی است که تا وقتی داریمش قدرش را نمیدانیم. واکسن زگیل تناسلی و اچ پی وی یک فرصت فوقالعاده علم پزشکی برای ماست تا از سرطانها و بیماریهای آزاردهنده پیشگیری کنیم. منتظر نمانید، تردید نکنید و اگر در سن مناسب هستید، همین امروز برای واکسیناسیون اقدام کنید. هزینه کردن برای این واکسن، هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری روی یک عمر سلامتی و آرامش روان است.
امیدوارم این مطلب به تمام سوالات شما پاسخ داده باشد. اگر نیاز به مشاوره تخصصیتر یا شروع درمان دارید، میتوانید به مطب دکتر دیانا حسینی مراجعه کنید تا با خیال راحت بهترین مسیر درمانی را طی کنید.
